AB ve uluslararası finans kurulları, Orta Koridor olarak bilinen Trans-Caspian Uluslararası Taşımacılık Rotası’nı (TITR) tam kapasiteye ulaştırmak için 18,5 milyar euro değerinde yatırımın şart olduğunu belirtiyor. UkrAgroConsult tarafından 4S Business Summit Rotterdam sonrası yayımlanan materyallerin temel bulguları, bölgenin lojistik ve işlem kapasitesinin artırılması gerektiğini gösteriyor. Proje, 4S zirvesinde yer alan analizlerle birlikte, TITR’nin Caspian Denizi üzerinden Kafkaslar ve Türkiye’yi kapsayan demiryolu ve deniz yolunu birleştiren çok modlu bir hat olarak öne çıktığını gösteriyor. Mevcut kapasitenin 3,3 milyon ton olduğu belirtilirken, 2030’a kadar bu rakamın 11 milyon tona yükselebileceği öngörülüyor.

AB’nin Amaçları ve Yatırım Kaynakları

Yatırım ihtiyacının ana nedeni, Çin’in nadir topraklar ve pil kalitesindeki hammadde işleme kapasitesindeki tekelini kırma hedefiyle güçlendirilmek istenen tedarik zincirlerini çeşitlendirme çabasıyla ilişkilendiriliyor. Panteia’nın verilerine göre, Çin dünya genelinde nadir toprak işleme kapasitesinin yaklaşık yüzde 92’sini ve pil kalitesinde grafit üretiminin önemli bir bölümünü elinde tutuyor. Bu bağlamda EU Global Gateway programı üzerinden yaklaşık 10 milyar euro’luk kaynağın potansiyel olarak mobilize edilebileceği belirtiliyor.

TITR’nin Yapısal Özellikleri ve Hedefler

Taşımacılık rotası, Hazar Denizi’ni geçerek Kafkaslar ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya uzanan bir hat olarak tanımlanıyor. DEMiryolu güzergâhı 4.256 kilometre, Hazar Denizi’ni aşan deniz kısmı ise 508 kilometre olarak bildiriliyor. Güzergâh üzerindeki yükte en az yedi aktarma işlemi gerçekleşmesi öngörülüyor. Projeye ilişkin mevcut kapasite 3,3 milyon ton olarak kaydedilirken, 2030 itibarıyla bu rakamın 11 milyon tona çıkması hedefleniyor. Yatırım ihtiyaçlarının büyük bir bölümü altyapı yenilemeleri ve sınır kapılarının modernizasyonu ile demiryolu hatlarındaki ray-kazanlaştırma çalışmalarını kapsıyor.

Kapasite Sorunları ve Bölgesel Bağlantılar

AB ve paydaşlar, TITR’nin rekabetçiliğini artırmanın yolunun sadece hız değil, güvenilir teslimat süreleri olduğunun altını çiziyor. Örneğin Ren-Donau demiryolu koridorunda mevcut veriler, 2025 için hedeflenen zamanında varış oranlarının yüzde 31 gibi sınırlı bir düzeyde kaldığını ve 2024’e göre iyileşmenin sınırlı olduğunu gösteriyor. Yine de bazı uzunluk standartlarına uygun tren hatlarının oranı düşük; 740 metre uzunluğundaki hatlar için uygunluk oranı yüzde 29 olarak raporlanıyor. Bu tür göstergeler, teslimat sürelerini daha geniş bir güven aralığında hesaplayarak lojistik güvenilirliğini artırmanın önemini vurguluyor.

Türkiye ve Karadeniz-Balkan Bölgesindeki Gelişmeler

Budapeşte’deki demiryolu kargo koridoru toplantısında, 2027’de Serbest bölge ve Romanya-Bulgaristan güzergâhında onarım çalışmalarının kesintilere yol açabileceği yönündeki uyarılar dile getirildi. Giurgiu-Ruse, Calafat-Vidin ve Negru Vodă-Kardam gibi sınır geçişlerinden alternatif hatlar kullanılarak lojistiğin sürdürülmesi ihtimali konuşuldu. Türkiye ile Avrupa arasındaki ikincil çözümler arasına Akdoğan Train Cargo’nun Ocak 2028’de başlatılması öne sürülüyor. Ayrıca Constanța Limanı’ndaki gemi yüklemelerindeki mevsimsel yoğuşmalar ve demiryolu erişim hatlarındaki kısıtlar, entegrasyonu zorlaştıran unsurlar olarak literatürde yer alıyor. UkrAgroConsult’un analizci görüşleri, Black Sea-Danube-Balkan bölgelerinde tedarik zincirlerinin daha öngörülebilir teslimat sürelerine yöneldiğini gösteriyor.

İstatistiklere göre 2019’dan 2024’e TITR güzergâhında taşınan yük miktarları artış gösterirken, Orta ve Kafkas ülkelerinin transit potansiyelinin güçlendirilmesi, altyapı projelerinin hızla hayata geçirilmesini gerektiriyor. 2025 itibarıyla Orta Koridoru’nun toplam taşıma hacmi üzerinde etkili olan bu gelişmeler, bölgedeki yatırımcıları ve uluslararası kuruluşları bir araya getirerek, Türkiye’nin bölgesel lojistik rolünü güçlendirme hedefini destekliyor.

Sonuç olarak titr ve TITR’in 2030 hedefleri, 2040’a kadar da artacak küresel yük trafiğini Türkiye üzerinden Avrupa’ya güvenilir bir şekilde aktarma potansiyeli taşıyor. World Bank verileriyle ticari akışlar değişirken, AB’nin Global Gateway programı ve bölgesel ortaklıklar, TITR’nin altyapı yatırımlarını mümkün kılacak ana finansal kaynaklar olarak öne çıkıyor.