Güvenlik kaygıları anlaşma sürecini etkiliyor
Yemen'de İran destekli Husilerin, Suudi Arabistan'ın havalimanları, petrol tesisleri ve idari binalarına yönelik insansız hava aracı ve füze saldırılarını yoğunlaştırması, Washington ile Riyad arasındaki nükleer enerji iş birliği arayışlarında yeni bir kriz yarattı. Başkan Donald Trump'ın ağustos ayında Kongre'ye sunduğu ve '123 Anlaşması' olarak bilinen mutabakat, senatörlerin onay sürecinden geçmeyi beklerken güvenlik riski tartışmalarının odağına yerleşti. Husilerin, özellikle Kızıldeniz üzerindeki limanlara yönelik tehditlerini artırması, olası nükleer tesislerin güvenliğine dair soru işaretlerini beraberinde getiriyor.
Kongre'de muhalefet büyüyor
Cumhuriyetçi ve Demokrat senatör yardımcılarının verdiği bilgilere göre, kasım ayının son haftasında anlaşmayı engellemeye yönelik bir tasarının oylanması bekleniyor. ABD yönetiminin daha önce İran'dan talep ettiği 'Ek Protokol' kapsamındaki habersiz denetim yetkilerinin bu anlaşmada yer almaması, hem Demokrat kanatta hem de bazı Cumhuriyetçiler nezdinde ciddi endişelere neden oluyor. Uzmanlar, Washington'ın nükleer teknoloji transferinde 'altın standart' olarak kabul edilen tedbirleri gözetmemesinin bölgedeki silahlanma yarışını tetikleyebileceğini savunuyor.
İsrail ile normalleşme ve denetim şartları
Anlaşmanın bir diğer tartışmalı yönü ise Riyad'ın İsrail ile ilişkilerini normalleştirmesine dair bağlayıcı bir şartın bulunmaması. Trump yönetimi söz konusu mutabakatın sadece sivil amaçlı olduğunu ve Amerikan sanayisine katkı sağlayacağını savunsa da, Kongre üyeleri anlaşmanın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini yasaklamamasını eleştiriyor. Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nden Brad Sherman, atılan adımların Suudi Arabistan'ı nükleer silah üretimine götürebilecek bir 'başlangıç kiti' oluşturduğunu öne sürüyor.
Gelecek döneme yönelik riskler
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi, mevcut denetim şartlarının 'tatmin edici' olduğunu savunsa da, uzmanlar bölgedeki istikrarsızlığın militan grupların nükleer tesisleri hedef almasına yol açabileceği konusunda uyarıyor. Nonproliferation Policy Education Center Direktörü Henry Sokolski ve George Washington Üniversitesi'nden Sharon Squassoni, ABD'nin nükleer tesis güvenliği konusunda çok daha katı güvenlik planları talep etmesi gerektiğini vurguluyor. Başkan Trump'ın olası bir ret kararını veto etmesi beklense de, önümüzdeki yıl Demokratların Kongre'de çoğunluğu sağlaması durumunda nükleer ihracata yönelik kısıtlamaların yasal zeminde yeniden değerlendirilebileceği belirtiliyor.








Yorumlar 0
Saygılı, konuya ilişkin ve kişisel veri içermeyen yorumlar yayınlanır.