Üçlü Zirve Diplomasisinde Yeni Dönem
Çin'in teknoloji merkezi Shenzhen, küresel dengeleri etkileyebilecek tarihi bir diplomatik buluşmaya ev sahipliği yaptı. Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinin oturum aralarında bir araya gelen ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, yaklaşık 90 dakika süren üçlü bir görüşme gerçekleştirdi. Bu etkinlik, üç liderin ilk kez bir masa etrafında bir araya geldiği resmi zirve olma özelliğini taşıyor.
Ukrayna Savaşı ve Avrupa'ya Çağrı
Görüşmenin ana gündem maddelerinden biri Ukrayna'daki çatışmalar oldu. Toplantı öncesinde Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Kiev'in dahil edilmediği bir zirvede savaşın kaderinin belirlenmesine yönelik endişelerini dile getirmişti. Görüşme sonrası basına açıklamalarda bulunan Putin, Avrupa ve Ukrayna'nın henüz uzlaşıya hazır olmadığını savundu. Bununla birlikte, ABD Başkanı Trump'ın, Avrupa ülkelerine Ukrayna'ya verilen desteği sonlandırmaları halinde mali kaynak tasarrufu yapabileceklerini ifade ettiği öne sürüldü. ABD yönetiminden bir yetkili ise Trump'ın doğrudan finansmanın kesilmesi yönünde bir talimat vermediğini belirterek iddiaları net bir dille reddetti.
Soğuk Savaş Zihniyetine Veda Çağrısı
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, zirvedeki açılış konuşmasında büyük güçlerin birbirlerinin hassasiyetlerine saygı göstermesi gerektiğini vurguladı. Xi, taraflara 'Soğuk Savaş zihniyetini' terk etme ve küresel ekonomik bağları koparmama çağrısında bulundu. Liderler, nükleer savaşın kazanılamayacağına ve asla gerçekleştirilmemesi gerektiğine dair ortak bir barış deklarasyonu yayınladı. Ayrıca üç ülkenin petrol arzını artırmayı planladığı belirtildi.
Diplomatik Tepkiler ve Analist Görüşleri
Zirve, dünya genelinde farklı yankılar uyandırdı. Donald Trump'ın Putin'e 'dostum' diye hitap etmesi, Avrupa başkentlerinde ve ABD'deki muhalefet kanadında sert tepkilerle karşılandı. Polonya Başbakanı Donald Tusk, Putin'in bir dost olarak görülemeyeceğini belirterek zirveyi eleştirdi. Uluslararası ilişkiler uzmanı Profesör Nick Bisley ise üçlü buluşmanın, uluslararası diplomasinin eşitlik ilkesini zedeleyerek 'üç büyükler' anlayışını pekiştirdiğini ve bu durumun dünya genelinde rahatsızlık yarattığını ifade etti.
Somut Çıktı Belirsizliği
Görüşmelerin tarihsel niteliğine rağmen; ticaret, yapay zeka ve bölgesel savaşlar gibi dünyanın geleceğini doğrudan etkileyen konularda somut kararların alınmadığı dikkat çekti. Kremlin yetkilisi Yuri Uşakov, Putin'in Trump ile yaptığı ikili görüşmeden oldukça memnun ayrıldığını belirtse de, zirvenin jeopolitik yansımalarının önümüzdeki süreçte uluslararası ilişkilerde nasıl bir karşılık bulacağı merak konusu olmaya devam ediyor.








Bu kadar kritik başlık konuşulurken sürecin şeffaf olmaması rahatsız edici. Özellikle Ukrayna tarafı masada yokken, alınan kararların ne kadarına gerçekten “barış için” denebilir, emin olamıyorum.
Şenzen’de yapılan toplantı kısa sürmüş ama etkisi uzun vadede ortaya çıkacak gibi. Nükleer silahlar konusunda ortak cümle kurulması önemli; asıl zor olan, bu sözlerin savunma bütçelerine ve sahadaki askeri adımlara ne kadar yansıyacağı.
Avrupa’ya “desteği kesin, tasarruf edersiniz” denildiği iddiası, Ukrayna’daki insanların hayatını sadece bir bütçe kalemi gibi gösteriyor. Bu bakış açısı fazlasıyla ürkütücü.
Liderler nükleer savaşın kazanılamayacağını söylüyor ama sahadaki gerilim azalmadıkça bu açıklamalar havada kalıyor. Yine de aynı cümlede “nükleer” ve “barış deklarasyonu” duymak bile az da olsa umut veriyor.
Soğuk Savaş lafta bitiyor, zihniyette pek değil.
Zelenskiy’nin kaygısı bence çok yerinde.
Trump’ın tasarruf hesabı yapması tuhaf geldi.
Petrol arzını artırmak deyince yine çevre unutuldu galiba.
Nükleer savaşın konuşulması bile ürkütücü.
Ukrayna masada yokken barış ne kadar gerçekçi?
Üçü bir araya gelmişse işler ciddileşmiş demektir.