Küresel Güç Dengelerinde Yeni Dönem

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, APEC zirvesi kapsamında Shenzhen'de ilk kez gerçekleştirilen üçlü bir toplantıda bir araya geldi. 1945 yılındaki Yalta Konferansı ile kıyaslanan bu tarihi buluşma, somut bir küresel düzen inşasından ziyade, yeni güç merkezlerinin neresi olduğunu tescil eden sembolik bir nitelik taşıdı. Söz konusu formatın en dikkat çeken yönü ise, Avrupa Birliği ve Avrupalı liderlerin bu masada kendilerine hiçbir şekilde yer bulamaması oldu.

Sınırlı Çıktı ve Stratejik Sessizlik

Yaklaşık 90 dakika süren görüşmelerin ardından yayınlanan dört maddelik "Barışa Doğru Deklarasyon" metni, zirvenin büyük ölçüde bir fotoğraf karesinden ibaret olduğunu gösterdi. Metinde Birleşmiş Milletler'in reforme edilmesi ve enerji arzının istikrarı gibi genel ifadeler öne çıkarken, Gazze'deki insani kriz, Ukrayna savaşı, İran gerilimi ve Tayvan meselesi gibi küresel güvenliği doğrudan etkileyen sıcak çatışma noktalarına dair hiçbir somut taahhüt yer almadı.

Uluslararası Mahkemelere Karşı Ortak Tavır

Deklarasyonun belki de en dikkat çekici maddesi, devlet dokunulmazlıklarının önemine vurgu yapılarak, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ve benzeri kurumların yetki alanlarını aşmamaları yönündeki uyarı oldu. Bu durum, özellikle Gazze'de işlenen suçlar nedeniyle Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) gündeminde olan işgalci İsrail yönetimine yönelik uluslararası baskıların, bu üç büyük güç tarafından bir tehdit unsuru olarak görüldüğü biçiminde yorumlandı.

Avrupa'nın Diplomatik İzolasyonu

Zirvenin gerçekleştiği gün, Avrupa'nın Ukrayna konusundaki destekçilerinin Berlin'de "İstekliler Koalisyonu" adı altında bir araya gelmesi, kıtanın içinde bulunduğu diplomatik çaresizliği gözler önüne serdi. ABD liderliğinin Shenzhen'de ana masada oturması, Avrupa'nın kendi güvenlik ve dış politika konularındaki etkisizliğini bir kez daha tescilledi. 2025 yılı verilerine göre dünya ticaretinin yüzde 16'sını oluşturan Avrupa Birliği'nin, küresel kararların alındığı masalardan dışlanması, Avrupa'nın uluslararası sistemdeki ağırlığının ciddi biçimde azaldığını gösteriyor.

Çin ve Rusya'nın Stratejik Kazanımı

Rusya, nominal GSYH'si İtalya büyüklüğünde olmasına rağmen, nükleer kapasitesi ve enerji kaynakları sayesinde ABD ve Çin ile aynı seviyede masada oturtularak önemli bir diplomatik prestij kazandı. Xi Jinping ise, bloğun merkezinde yer alarak, Çin'in değişen küresel mimarideki belirleyici rolünü pekiştirdi. Ancak Pekin yönetimi, Yalta benzeri bir nüfuz alanı paylaşımına girmekten kaçınarak, dış politikasını egemenlik ve iç işlerine karışmama prensipleri üzerine kurmaya devam edeceğini vurguladı.