Nükleer Silahlanma ve Güvenlik Mesajı

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin'in Shenzhen kentinde bir araya gelerek üçlü bir zirve gerçekleştirdi. Liderler, yayımladıkları ortak "barış deklarasyonunda" nükleer bir savaşın kazanılamayacağını ve asla başlatılmaması gerektiğini yeniden teyit ettiler. Deklarasyonda, nükleer risklerin azaltılması ve silahların yayılmasının önlenmesi konusunda diyaloğun sürdürüleceği belirtilse de somut bir takvim açıklanmadı. ABD Başkanı Trump'ın uzun süredir gündeme getirdiği nükleer silahların sınırlandırılmasına yönelik üçlü bir antlaşma ise metinde yer almadı. Çin yönetimi, kendi nükleer kapasitesinin diğer iki güce kıyasla çok daha düşük olduğu gerekçesiyle bu tür kısıtlamalara mesafeli duruyor.

Uluslararası Hukuk ve Devlet Görevlilerinin Dokunulmazlığı

Zirvenin en dikkat çeken maddelerinden biri, uluslararası mahkemeler nezdinde devlet görevlilerine tanınan dokunulmazlıkların korunmasına yönelik vurgu oldu. Bu başlık, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) Rus lider Putin ve bazı Rus yetkililer hakkında Ukrayna'daki çatışmalar gerekçesiyle çıkardığı tutuklama kararlarının ardından gündeme geldi. Analistler, büyük güçlerin uluslararası normlara karşı ortak bir duruş sergilediği bu maddenin zirvenin en stratejik çıktısı olduğu görüşünde.

Uluslararası Tepkiler ve Jeopolitik Gerilim

Shenzhen buluşması, uluslararası kamuoyunda ve özellikle Avrupalı müttefikler arasında farklı karşılandı. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Berlin'de yaptığı açıklamada, "Yalta" formatını andıran bu tür girişimlerin Avrupa'nın görüşü alınmadan barış şartlarını belirlemesine izin vermeyeceklerini vurguladı. ABD iç siyasetinde de Senato'daki Demokrat kanat, zirveyi eleştirerek ABD'nin küresel rakipleriyle yürütülen bu diplomasiyi "tarihi bir utanç" olarak nitelendirdi. Öte yandan Kremlin kaynakları, zirvenin liderler arası güven tesisi açısından olumlu geçtiğini ancak somut hedefler konusunda bir zorunluluk içermediğini bildirdi.