Fransız Büyükelçisi Diarra Dimé-Labille, yapay zekanın potansiyel tehditleri konusunda alarm zillerini çaldı ve insanlığın teknolojiyi kontrol etme kapasitesinin giderek sorgulanabilir hale gelebileceğini belirtti. Ghana ile Afrika kıtasının, teknolojinin geleceğini şekillendirme konusunda öncü bir rol üstlenmesi gerektiğini savundu.
Büyükelçi Dimé-Labille, iki günlük bölgesel bir ziyaret kapsamında Gana’da KNUST (Kwame Nkrumah University of Science and Technology) üzerinde bir dizi etkinliğe katıldı. Ziyaret ettiği RAIL (Responsible AI Lab) laboratuvarında yapay zekanın hızla evrildiğini ve insanlığın potansiyel riskleri karşılayacak yeterliliğe sahip olup olmadığını değerlendirmek için toplumun tüm kesimlerinin katılımının şart olduğunu vurguladı.
Avrupa ile Afrika arasındaki bilim ve teknoloji işbirliğini güçlendirmeye odaklanan Büyükelçi, Afrika’nın yalnızca Batı teknoloji devlerinin kararlarına bağlı kalmaması gerektiğini ifade etti. Bölgede yürütülen çeşitli projelerin, yapay zekanın sorumlu ve kapsayıcı bir şekilde hayata geçirilmesi için model teşkil etmesini arzu ettiklerini belirtti.
Afrika’yı yönlendirme çağrısı: Herkes katkı sunmalı
Dimé-Labille, Ghana ve diğer Afrikalı ülkelerin sadece uzmanların değil, vatandaşların da bu sürece dahil olması gerektiğini dile getirdi. İnsan haklarına dayalı bir çerçeveyle, teknoloji şirketlerinin karar mekanizmaları üzerinde kıstaslar konulmasının gerekliliğini vurguladı; Afrika'nın kendi etik standartlarını ve güvenlik tedbirlerini belirlemesi gerektiğini söyledi.
Laboratuvar ziyaretinde genç AI uzmanlarının çalışma etiğinin ve güvenlik odaklı düşüncesinin kendisini umutlandırdığını ifade eden büyükelçi, tehlikelerin bertaraf edilmesi için toplumun her kesiminin birlikte hareket etmesi gerektiğini belirtti. Ziyaret, Fransa’nın bilimsel araştırmalar ve eğitim alanında Afrika ile kurduğu iş birliğinin somut göstergelerinden biri olarak değerlendirildi.
Fransa-Afrika iş birliği ve KNUST’ın rolü
Büyükelçi Dimé-Labille, Fransa’nın Afrika’yı bilimsel gelişme ve inovasyon ortaklıklarında önemli bir ortak olarak gördüğünü bir kez daha yineledi ve bu tür iş birliklerinin sürdürülebilir politikalar üretmesi için gerekli altyapıyı güçlendirme niyetini vurguladı. KNUST ile embaho ortaklığı çerçevesinde yapay zekanın toplum yararına uygulanması ve SDG’lere entegrasyonunun artırılması konusunda ortak çalışmaların genişletileceğinin sinyallerini verdi.
KOŞULLARI oluşturan bir dizi ziyaret sırasında, üniversitenin yönetim kurulu üyeleri ve fakülteyle görüşen Dimé-Labille, üniversitenin yapay zeka eğitimi ve uygulamaları için gösterdiği çabaları övdü ve bu tür girişimlerin bölgesel kalkınmaya katkıda bulunacağını belirtti. Fransa, Afrika’daki partnership ağını güçlendirmeyi ve somut projelerle karşılıklı fayda sağlamayı hedeflediğini ifade etti.








AI laboratuvarlarında etik konuşulması iyi ama sokaktaki insanın bu tartışmadan haberi yoksa eksik kalır. Ghana’da başlayan bu diyalogun liselere, yerel dillere, radyolara kadar inmesi lazım. Yoksa kararlar yine dar bir çevrede alınır.
Fransa-Afrika iş birliği güzel de, karar süreçlerinde Afrikalı araştırmacıların gerçekten ne kadar söz alabildiğini şeffaf görmek isterim.
Teknolojiyi kontrol etme kapasitemiz sorgulanıyor sözü biraz ürkütücü geldi. Bu kadar hızlı gelişen bir alanda yavaş davranan ülkeler tamamen dışa bağımlı kalabilir. O yüzden üniversite, devlet, özel sektör aynı masaya oturmak zorunda.
Vatandaş katılımı derken somut olarak ne planlıyorlar merak ettim; atölye mi, çevrimiçi platform mu, yoksa sadece paneller mi?
Afrika’nın kendi etik standartlarını koyma çağrısı bence geç bile kalmış bir çağrı. Uzun zamandır teknolojiyi hep dışarıdan ithal edip kuralları da beraberinde alıyoruz. Bu kez masada kural yazan tarafta olmak şart.
Bilim iş birliği güzel ama güç dengesi kimde olacak?
Sürekli Batı’dan regülasyon beklemek yerine buradan yazmak şart.
RAIL gibi laboratuvarlar çoğalırsa tartışma da derinleşir.
Genç uzmanların güvenliğe odaklanması biraz içimi rahatlattı.
İnsan hakları temelli kurallar konmazsa şirketler bildiğini okur.
Vatandaşların da sürece dahil edilmesi fikri hoşuma gitti.
AI riskleri konuşulmadan sadece yatırım peşine düşülmesi sıkıntı.
Büyükelçinin bu uyarısı muhtemelen daha yeni başlangıç.
Afrika’nın Batı’yı beklememesi kısmına baya katılıyorum.